Topscriptie heeft al ruim 6.000 studenten geholpen
Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.
Reactie binnen 24 uur
WhatsApp een scriptiebegeleider
0614592593
Geschreven door: Mirjam de Winter
Laatst geüpdatet op: 11 maart 2026
Literatuuronderzoek is het systematisch verzamelen, selecteren en analyseren van bestaande bronnen om de wetenschappelijke basis van je scriptie te bouwen. Je voert het uit in 7 stappen: oriënteren, afbakenen, verzamelen, selecteren, schrijven, bronnen vermelden en een voorbeeld bekijken. Een goed uitgevoerd literatuuronderzoek verhoogt het cijfer voor je scriptie aanzienlijk.
Toch worstelen studenten regelmatig met de vraag hoe ze hun literatuurstudie gestructureerd aanpakken. Welke bronnen gebruik je? Hoe selecteer je betrouwbare informatie? En hoe verwerk je dat allemaal in je theoretisch kader?
In dit artikel zet Topscriptie zeven concrete stappen op een rij die jou een solide en gestructureerd literatuuronderzoek opleveren. Volg je dit stappenplan, dan zit de wetenschappelijke basis van je scriptie straks stevig in elkaar. Plan een gratis adviesgesprek in bij Topscriptie voor persoonlijke begeleiding bij jouw literatuuronderzoek.
Literatuuronderzoek is het proces waarbij je bestaande bronnen analyseert om informatie te verzamelen over een bepaald onderwerp. Je onderzoekt welke kennis, theorieën en methodes er in de wetenschappelijke literatuur beschikbaar zijn, en hoe die bijdragen aan het beantwoorden van jouw onderzoeksvraag.
De literatuurstudie vormt vaak het begin van het scriptieproces. De wetenschappelijke basis van je onderzoek bestaat uit een reeks geanalyseerde documenten: je laat zien wat er al bekend is over jouw onderwerp, en waar nog een kennislacune bestaat die jouw eigen onderzoek opvult. Die bronnen kunnen wetenschappelijke publicaties zijn zoals artikelen en boeken, maar ook beleidsnota’s, jaarverslagen, rijksbegrotingen of brancherapporten, afhankelijk van jouw vakgebied.
Een hoog cijfer behalen voor je scriptie? Dat begint met een goed uitgevoerd literatuuronderzoek.
De eerste stap van je literatuuronderzoek is oriëntatie. Je wilt een algemeen beeld krijgen van het onderzoeksveld waarin jouw onderwerp zich bevindt. Zoek en lees één of twee recente, relevante en betrouwbare artikelen over jouw onderwerp. Het gaat er in deze fase nog niet om dat je alles weet, maar dat je een eerste indruk krijgt van wat er al is onderzocht, en waar nog witte vlekken zijn.
Stel jezelf bij het oriënteren de volgende vragen:
Voorbeeld: Jouw opdrachtgever heeft een rozenkwekerij en wil advies over het bevorderen van de rozenteelt. Je leest twee recente publicaties over rozenteelt. Uit beide onderzoeken blijkt dat de factor licht een grote invloed heeft. Je vraagt je af hoe licht momenteel wordt ingezet in die kwekerij en hoe dat beter benut kan worden. Dat aspect wil je nader onderzoeken.
TopTip!
TopTip! Noteer direct de gegevens van elke relevante publicatie die je leest: auteur, titel, jaar en uitgever. Vanaf het eerste moment bijhouden wie en wat je bronnen zijn, bespaart je straks een hoop zoekwerk bij het opstellen van je bronnenlijst.
De tweede stap van een goed literatuuronderzoek is afbakening. Tot hoe ver reikt jouw literatuurstudie? Door je onderwerp goed af te bakenen voorkom je dat je verhaal te algemeen wordt. Je kunt dan dieper ingaan op één specifiek aspect, en dat maakt je scriptie overtuigender.
Stel op basis van je oriëntatie je onderzoeksvraag en doelstelling op:
Ik onderzoek [onderwerp], omdat ik wil weten [vraagstelling], met als doel [doelstelling].
Voorbeeld: “Ik onderzoek het gebruik en de mogelijkheden van licht bij de teelt van rozen, omdat ik wil weten hoe licht zo goed mogelijk ingezet kan worden om de teelt van rozen positief te beïnvloeden, met als doel een advies en lichtplan op te stellen voor rozenkwekerij Rozenpracht.”
Een scherp afgebakende onderzoeksvraag geeft je literatuuronderzoek richting. Zonder die richting loop je het risico dat je eindeloos bronnen verzamelt zonder een helder doel.
Nu je vraagstelling en doelstelling vastliggen, begin je met het gericht verzamelen van informatie voor je scriptie literatuuronderzoek. Je zoekt specifiek naar kennis die bijdraagt aan het beantwoorden van je onderzoeksvraag.
Begin met het bepalen van je sleutelwoorden. Je vindt die in je vraagstelling en doelstelling, en mogelijk ook in de bronnen die je tijdens de oriëntatiefase hebt gelezen. Noteer de termen, noteer synoniemen en maak verschillende combinaties. Zoek daarbij zowel op “literatuuronderzoek” als op “literatuur onderzoek”: zoekmachines en databases behandelen die twee schrijfwijzen soms anders.
Voorbeeld van zoektermen (rozenkwekerij-voorbeeld): rozenteelt, rozen teelt, rozen telen, rozenteelt licht, rozenteelt belichting, rozenteelt lichtrecept, rozenteelt LED-licht, rozenteelt lichtspectrum, rozenteelt invloed licht.
Soms leiden jouw sleutelwoorden naar publicaties waarin je andere termen tegenkomt die nog niet op je lijstje stonden. Zoek ook eens op die andere termen, want die leveren soms de beste zoekresultaten op voor je literatuuronderzoek.
TopTip!
Zoek zowel in het Nederlands als in het Engels. In het Engels worden samengestelde woorden vaak los geschreven: 'rozenteelt' wordt 'rose cultivation'. Engelstalige bronnen geven je toegang tot een veel groter deel van de wetenschappelijke literatuur.
Bronnen zijn er genoeg. De kunst is om een goede selectie te maken. Welke bronnen neem je mee in je literatuuronderzoek en welke niet? In deze stap ga je systematisch selecteren op twee criteria: relevantie en betrouwbaarheid.
Wil je weten of een publicatie relevant is? Lees eerst de inleiding en de conclusies. Alleen als de bron relevant lijkt voor je onderzoeksvraag, lees je het volledige artikel of boek. Neem in je literatuurstudie uitsluitend bronnen op die bijdragen aan het beantwoorden van je onderzoeksvraag. Alles wat daar niet direct aan bijdraagt, hoort niet thuis in je literatuuronderzoek.
Beoordeel vervolgens de betrouwbaarheid van de bron. Let op het jaar van publicatie: de wetenschap ontwikkelt zich continu, en hoe recenter je bron, hoe sterker. Een oud artikel kan resultaten beschrijven die inmiddels achterhaald zijn. In actuele artikelen vind je bovendien de nieuwste inzichten en trends in jouw vakgebied.
Heb je een bron online gevonden? Wees kritisch. Kies bij voorkeur voor wetenschappelijke onderzoeken en auteurs die verbonden zijn aan een wetenschappelijke instelling, of voor bronnen via de bibliotheek.
TopTip!
Heb je een relevante en betrouwbare bron gevonden? Check dan de verwijzingen en bronvermeldingen van die bron zelf. Zo kom je vaak makkelijk aan verdiepende informatie. Dit wordt het 'sneeuwbaleffect' genoemd: de ene goede bron leidt vanzelf naar de volgende.
Je hebt genoeg informatie verzameld en die zorgvuldig geselecteerd op relevantie en kwaliteit. Goed! Nu kun je beginnen met het verwerken van al die informatie in je probleemanalyse of theoretisch kader. Start met schrijven! Probeer daarbij (zeer) kritisch te zijn. Lees elke publicatie zorgvuldig door. Houd in het oog welk probleem centraal staat en hoe de onderzoeker te werk is gegaan. Welke begrippen, theorieën en methodes komen er aan de orde? Zijn er aspecten die de onderzoeker niet heeft meegenomen, die volgens jou wél van belang zijn?
Bespreek de conclusies van het onderzoek kritisch. Je zult merken dat jouw beeld van het onderzoeksveld, en hoe jouw eigen onderzoek hierin geplaatst kan worden, nu al veel scherper is. Wanneer het uitvoeren van een literatuurstudie nieuw voor je is, kun je houvast vinden in onderstaande simpele basisopzet.
Basisopzet literatuuronderzoek
TopTip!
Wat zijn de specifieke wensen en eisen van jouw opleiding, begeleider of opdrachtgever? Speel daar actief op in. Lees de studiewijzer van je opleiding, of ga in gesprek met je begeleider. Een scriptie die aansluit bij de verwachtingen van de beoordelaar scoort altijd hoger.
De laatste stap van je literatuuronderzoek is het correct vermelden van je bronnen. Doe dit met veel zorg, en wel om twee redenen.
Ten eerste wil je voorkomen dat je bewust of onbewust plagiaat pleegt. Plagiaat ontstaat als je niet of niet zorgvuldig verwijst naar een bron bij het overnemen van informatie of citaten uit andermans werk. Je geeft de lezer dan het idee dat jij zelf de bron bent van die kennis. Dit kan leiden tot een onvoldoende voor je scriptie, of zelfs tot een permanente schorsing van je opleiding.
Ten tweede vereisen de meeste opleidingen een bronvermelding in een bepaalde referentiestijl, zoals APA of MLA. Elke spatie, komma en hoofdletter moet kloppen. Een zorgvuldige bronvermelding laat zien dat je je werk serieus neemt. Dat weegt mee in de beoordeling van je literatuuronderzoek.
Een goed literatuuronderzoek uitvoeren gaat makkelijker als je weet hoe het er in de praktijk uitziet. Gelukkig zijn er voorbeelden te vinden van een sterk literatuuronderzoek. Zoek via de bibliotheek van je opleiding, of vraag je begeleider om een voorbeeld van een afgestudeerde medestudent.
Loop je vast, of wil je persoonlijke begeleiding? De begeleiders van Topscriptie helpen je bij elk onderdeel van je literatuuronderzoek: van zoekstrategie tot het kritisch verwerken van bronnen in je theoretisch kader.
Een goed literatuuronderzoek is de basis van elke goede scriptie. De zeven stappen op een rij:
Loop je vast bij je literatuuronderzoek of wil je persoonlijke begeleiding? De begeleiders van Topscriptie helpen je verder. Plan vandaag nog een vrijblijvend gratis adviesgesprek en zet de volgende stap richting een sterk literatuuronderzoek.
Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.
WhatsApp een scriptiebegeleider
0614592593
Wat is het verschil tussen een literatuuronderzoek en een systematische review?
Bij een gewoon literatuuronderzoek verzamel en analyseer je bestaande bronnen om een theoretische basis te leggen voor je eigen onderzoek. Een systematische review is een zelfstandige onderzoeksmethode waarbij je op een volledig transparante en reproduceerbare manier alle beschikbare literatuur over een specifiek onderwerp in kaart brengt. Een systematische review volgt een strikt protocol met expliciete in- en exclusiecriteria. Een gewoon literatuuronderzoek in een scriptie is minder uitputtend en dient als fundament voor het vervolgonderzoek.
Hoeveel bronnen heb ik nodig voor mijn literatuuronderzoek?
Het aantal benodigde bronnen voor een literatuuronderzoek hangt af van de eisen van je opleiding en de omvang van je scriptie. Bij een hbo-scriptie wordt vaak gerekend met minimaal 10 tot 15 bronnen; bij een wo-scriptie of masterthesis ligt dat doorgaans tussen de 20 en 40 bronnen of meer. Kwaliteit gaat boven kwantiteit: 15 sterke, relevante en actuele bronnen zijn waardevoller dan 40 bronnen waarvan de helft niet direct bijdraagt aan je onderzoeksvraag.
Welke databases gebruik ik voor mijn literatuuronderzoek scriptie?
De meest gebruikte databases voor een literatuuronderzoek scriptie zijn Google Scholar, PubMed (voor medische en zorgwetenschappen), JSTOR, Scopus en Web of Science. Via de bibliotheek van je hogeschool of universiteit heb je toegang tot aanvullende databases en kun je betaalde artikelen gratis inzien. Begin je zoekopdracht altijd met gerichte zoektermen en gebruik filters op publicatiejaar, taal en vakgebied om de resultaten te verfijnen.
Hoe verwerk ik mijn bronnen in het theoretisch kader?
Je verwerkt bronnen in je theoretisch kader door ze te gebruiken als bouwstenen voor je theorie, niet als citatenlijst. Beschrijf de kernbevindingen van elke relevante bron in je eigen woorden, vergelijk de standpunten van verschillende auteurs en geef aan hoe de bronnen samen de basis vormen voor jouw onderzoek. Citeer alleen als de exacte formulering van de auteur van doorslaggevend belang is. Verwijs bij elke bewering naar de juiste bron via de referentiestijl van jouw opleiding, zoals APA.
Kan Topscriptie helpen bij mijn literatuuronderzoek?
Ja, de begeleiders van Topscriptie helpen je graag bij elk onderdeel van je literatuuronderzoek: van het opstellen van een zoekstrategie tot het kritisch verwerken van bronnen in je theoretisch kader. Loop je vast bij het selecteren van betrouwbare bronnen, het afbakenen van je onderwerp of het schrijven van je literatuurstudie? Dan denken we concreet met je mee. Plan een vrijblijvend gratis adviesgesprek en we adviseren je persoonlijk over jouw literatuuronderzoek.
Strategisch marketingplan
2. Theoretisch kader scriptie schrijven