Ontwerpgericht onderzoek in een scriptie

Sinds de opkomst van Design Thinking is ontwerpgericht onderzoek in een scriptie ongekend populair. Ontwerpgericht onderzoek is praktijkonderzoek waarbij een oplossing voor een probleem wordt ontworpen en deze oplossing vervolgens wordt getest. De klemtoon van het onderzoek ligt dus op het ontwikkelen en testen van oplossingen voor een probleem en niet op het onderzoeken van het probleem zelf. Dat laatste gebeurt natuurlijk wel – je moet immers wel weten wat er speelt als je ergens een oplossing voor ontwerpt – maar daar ligt niet het accent. Waar je bij een ‘traditionele’ scriptie zo’n 90% van je tijd bezig bent met het onderzoeken van het probleem en zo’n 10% bezig bent met het bedenken en uitwerken van een oplossing, ligt die verdeling bij een ontwerpgerichte scriptie eerder 50-50.

Stappenplan ontwerpgericht onderzoek

Ontwerpgericht onderzoek volgt de stappen van Design Thinking. Er bestaan verschillende benamingen voor die stappen, maar de gemakkelijkste zijn de vier D’s van Design Thinking: Discover, Define, Develop en Deliver. Deze vier stappen worden verdeeld in twee fases. De eerste fase is meer probleem-georiënteerd (Discover en Define) en de tweede fase meer oplossings-georiënteerd (Develop en Deliver). Je scriptieproces ziet er bij ontwerpgericht onderzoek daarom als volgt uit:

  1. Discover: dit is de stap waarin je breed gaat onderzoeken wat er allemaal speelt rondom het probleem waarvoor je een oplossing gaat ontwerpen. Wat speelt er bij de organisatie waarvoor je onderzoek doet, wat speelt er bij de klant, wat speelt er in de branche, etc. ? Je kan bij deze stap allerlei bestaande analysemodellen en canvassen gebruiken. Omdat ontwerpgericht onderzoek de gebruiker van de oplossing voorop stelt (de klant), mag deze in je onderzoek absoluut niet ontbreken!
  2. Define: dit is de stap waarin je jouw bevindingen uit de Discover-stap samenbrengt in een probleemkluwe. Je kan het zien als een samenvattende stap waarbij je alles wat er speelt inzichtelijk maakt. We adviseren je om dit visueel te maken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een mindmap. Vervolgens definieer je, samen met je opdrachtgever, de design challenge: dát probleem waarvoor je een oplossing gaat ontwerpen. Hiermee rond je de probleem-georiënteerde fase af.
  3. Develop: dit is de stap waarin je oplossingen gaat ontwerpen. Voor je scriptie is het erg belangrijk dat je goed documenteert hoe je aan die oplossing gekomen bent. We adviseren je om in deze stap een logboek bij te houden zodat je achteraf gemakkelijk terug kan vinden welke input tot de voorgestelde oplossing heeft geleid. Om tot een goede oplossing te komen kan je verschillende dingen doen, zoals:

Je kan een literatuurstudie doen om te kijken welke suggesties anderen hebben gedaan rondom dit probleem

Je kan een ‘best practice’-studie doen om te kijken hoe andere organisaties, binnen en buiten de branche, een vergelijkbaar probleem oplossen

Je kan met de klanten om de tafel om samen een oplossing te ontwerpen (Co-creatie)

Je kan een brainstormsessie houden met medewerkers van de organisatie.

Samen met je opdrachtgever bepaal je vervolgens welke oplossing op papier het beste lijkt.

4. Deliver: dit is de stap waarin je de voorgestelde oplossing gaat testen op effectiviteit. Je geeft in deze stap dus een antwoord op de vraag ‘lost de gekozen oplossing het probleem daadwerkelijk op?’. Om de oplossing te kunnen testen maak je eerst een prototype. Dit prototype leg je vervolgens voor aan de personen waarvoor de oplossing bedoeld is: de klanten. Typische onderzoekstechnieken in deze stap zijn user-testing en A/B-testing, maar ook meer standaardtechnieken als interviews en enquêtes kunnen worden toegepast. Meestal zijn meerdere testrondes noodzakelijk. Leg in je scriptie goed vast wat de uitkomsten waren van een testronde, wat je vervolgens aan het prototype hebt aangepast en wat dan weer de uitkomsten zijn van de volgende testronde, etc. Je blijft sleutelen aan je oplossingen en deze testen totdat het eindresultaat bevredigend is.

DO’s bij een scriptie op basis van ontwerpgericht onderzoek:

  • Neem aan het begin van je scriptie een hoofdstuk ‘Ontwerpgericht onderzoek’ of ‘Design Thinking’ op waarin je de lezer meeneemt in het type onderzoek dat je doet en uitlegt wat jouw aanvliegroute is. Presenteer in dit hoofdstuk ook een leeswijzer.
  • Werk visueel: maak mindmaps, schema’s, prototypes, etc.
  • Ga goed beslagen ten ijs! Lees veel over ontwerpgericht onderzoek voordat je aan het onderzoek zelf begint. Een mooi basiswerk is het ‘Handboek ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek’ van Joan van Aken en Daan Andriessen, maar je zou ook enkele boeken over Design Thinking kunnen lezen. Ontwerpgericht onderzoek is echt heel anders dan ‘traditioneel’ onderzoek, dus verdiep je goed in de materie!

DON’Ts bij een scriptie op basis van ontwerpgericht onderzoek:

  • Houd niet te stevig vast aan het standaard scriptie-format. Een scriptie op basis van ontwerpgericht onderzoek ziet er qua opzet anders uit dan een ‘standaard’ scriptie, dus pas je inhoudsopgave aan. Voor HBO-scripties zou je eens kunnen kijken naar deze opbouw, en voor WO-scripties zou je kunnen kijken naar het publicatieschema van Gregor en Hevner.
  • Ga niet te snel door de Develop-stap heen. De standaardfout bij ontwerpgericht onderzoek is dat er al een oplossing in je hoofd zit (of in het hoofd van je opdrachtgever!) en dat die direct leidend wordt voor je scriptie. De Develop-stap is een divergerende stap waarbij je echt breed oplossingen onderzoekt. Het zal je scriptie absoluut ten goede komen wanneer je veel tijd investeert in deze stap!
  • Laat je niet te veel leiden door je opdrachtgever. Bij ontwerpgericht onderzoek los je een praktijkprobleem op, dus het is logisch dat je jouw opdrachtgever intensief betreft bij het proces. Vooral op de twee beslismomenten in het proces (1. Wat definiëren we als de design challenge? en 2. Welke oplossing selecteren we om te testen?) is de inbreng van de opdrachtgever cruciaal. Maar bij de verkennende stappen (zowel bij de probleemverkenning in de eerste stap als bij de oplossingsverkenning in de derde stap) is het belangrijk dat je met een open vizier te werk gaat.

Naar een mooie ontwerpgerichte scriptie!

Topscriptie wenst je veel succes bij de uitvoering en verslaglegging van jouw ontwerpgerichte onderzoek. Kom je er niet helemaal uit en heb je hulp nodig? Je weet ons te vinden!

Tekst: scriptiebegeleidster Eveline van Zeeland

Topscriptie heeft al ruim 5.110 studenten geholpen aan een Topscriptie!

Helpen wij jou ook aan een TopScriptie? Neem contact met ons op!

Professionele hulp bij je scriptie

Een intakegesprek is altijd geheel vrijblijvend, we geven je graag meer persoonlijke informatie en een advies op maat, zodat je vooraf een goed beeld hebt bij wat we voor jou kunnen betekenen.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Meer weten?

Wil je meer informatie over de mogelijkheden die Topscriptie kan bieden?
Professionele, betaalbare hulp bij je scriptie?
Meer

Helpen wij jou, net als 5.110 anderen ook aan een Topscriptie?

sluit
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.