Topscriptie heeft al ruim 6.000 studenten geholpen!
Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.
Reactie binnen 24 uur
WhatsApp een scriptiebegeleider
0614592593
Geschreven door: Mirjam de Winter
Laatst geüpdatet op: 24 augustus 2026
Een systematische review is een systematisch literatuuronderzoek waarbij je op basis van een onderzoeksvraag wetenschappelijke literatuur verzamelt uit meerdere databases, met vooraf vastgestelde in- en exclusiecriteria. Je bundelt en analyseert de resultaten van bestaande studies om een betrouwbaar antwoord te geven op je onderzoeksvraag. Deze methode wordt vaak gebruikt wanneer er al veel onderzoek bestaat over een onderwerp, bijvoorbeeld om de effectiviteit van een interventie te vergelijken.
Ga jij een systematische review uitvoeren tijdens je studie of scriptie? En kun je wel wat tips gebruiken? Lees dan snel verder! In dit artikel lees je wat je nodig hebt om te starten, welke zeven stappen je doorloopt, en hoe je met een PRISMA flowdiagram je zoek- en selectieproces inzichtelijk maakt. Kun je hulp gebruiken bij het opzetten of uitvoeren van jouw systematische review?
Een systematische review (systematic review) is eigenlijk een systematisch literatuuronderzoek. Je gaat op basis van een onderzoeksvraag wetenschappelijke literatuur verzamelen in verschillende databases. Hierbij is het belangrijk om in- en exclusiecriteria te hanteren om de artikelen te selecteren. Een systematische review is dus een vorm van wetenschappelijk onderzoek waarbij je de resultaten van verschillende onderzoeken bundelt. Deze methode wordt vaak gekozen wanneer je een onderwerp hebt gekozen waarover al veel is onderzocht. Het wordt ook vaak gehanteerd als je bijvoorbeeld de effectiviteit van een interventie wilt vergelijken (zoals een bepaalde behandeling). Let op dat een systematische review anders is dan een scoping review (welke thema’s er al zijn, welk bewijs er is, welke definities en meetinstrumenten er zijn gebruikt, en welke hiaten er nog zijn).
Bij het uitvoeren van een systematische review is het belangrijk om een goede onderzoeksvraag (gebaseerd op de PICO methode) te formuleren (zie stap 1).
Zorg voor een goede betrouwbaarheid en validiteit
Databanken; je zult veel artikelen uit verschillende databanken moeten halen. In de bibliotheek van jouw onderwijsinstelling kun je in de meeste databanken terecht. Het is vaak ook mogelijk om vanuit huis toegang te krijgen tot deze databanken (middels een VPN verbinding, vraag dit even na bij de bibliotheek).
Een systematische review voer je bij voorkeur in de volgende 7 stappen uit.
Stap 1: Formuleer een goede onderzoeksvraag. Dit wordt veelal gedaan op basis van PICO (zie meer voorbeelden van PICO op deze pagina):
Voorbeeld van een PICO onderzoeksvraag: Wat is de effectiviteit van spreken over angst bij levenseinde (i) versus geen gesprek (c) op de vermindering van angst (o) bij een patiënt in de laatste levensfase (p)?
Stap 2: Schrijf een onderzoeksplan waarin je de achtergrond van de onderzoeksvraag en de doelstelling beschrijft. Ook benoem je hoe je wetenschappelijke literatuur gaat selecteren, dus welke in- en exclusiecriteria je gaat hanteren. Vermeld ook welke zoekwoorden (synoniemen en combinaties) je hanteert. Een voorbeeld van de in- en exclusiecriteria (op basis van de voorbeeld PICO onderzoeksvraag hierboven):
Stap 3: De wetenschappelijke literatuur analyseren. Gebruik meerdere en verschillende databanken zoals PubMed, Cochrane, JSTOR etc.
Stap 4: De gekozen in- en exclusiecriteria toepassen op de gevonden artikelen. Je kunt starten met het bepalen of een artikel voldoet aan deze criteria door allereerst de abstracts van de artikelen te lezen. Je zult zien dat er verschillende artikelen afvallen. Van de overgebleven artikelen lees je vervolgens de volledige teksten om te bepalen of deze aan de selectiecriteria voldoen.
Stap 5: De extractie van de gegevens uit de artikelen. In deze stap ga je de overgebleven artikelen beoordelen, je kijkt dan naar de methode en resultaten maar ook naar de kwaliteit van de artikelen.
Stap 6: Samenvatten van de informatie uit de artikelen. Tip: maak een flow diagram van de geïncludeerde en geëxcludeerde artikelen.
Stap 7: Je verslag schrijven, waarbij je de volgende onderdelen opneemt:
Voorbeeld Flowchart: Petri, Dorien & Kassenberg, Annelies. (2015). Competenties van leerkrachten in het samenwerken met ouders: een literatuurstudie.
Veel studenten dienen ook gebruik te maken van een PRISMA-flow (2020). Dit is een manier om je zoek- en selectieproces in een systematische review inzichtelijk te maken.
Het diagram toont vier fasen: identificatie, screening, volledige-tekstbeoordeling en inclusie. Door de aantallen per stap te rapporteren vergroot je transparantie en verklein je selectiebias. Het maakt je review reproduceerbaar: anderen kunnen je stappen en keuzes volgen: Noteer je zoekstrings, gebruikte databases en zoekdatum; exporteer alle hits. Verwijder duplicaten (bijvoorbeeld in EndNote of Zotero) voordat je gaat screenen. Screen de titel en abstract op vooraf gedefinieerde in- en exclusiecriteria; beoordeel daarna de full-text. Rapporteer altijd duidelijke uitsluitredenen (bijv. verkeerde populatie, geen empirische data).
Voorbeeld PRISMA-flow (fictieve cijfers)
• Geïdentificeerd: 1.245 records uit databases + 32 uit andere bronnen.
• Duplicaten verwijderd: 418 ⇒ 859 records gescreend.
• Titel/abstract gescreend: 859 ⇒ 623 uitgesloten.
• Full-text beoordeeld: 236 ⇒ 187 uitgesloten (bijv. onvoldoende data, geen volledige tekst).
• Geïncludeerd: 49 studies in de synthese; 37 in de meta-analyse.
Tip: Bewaar je zoekstrategieën en uitsluitredenen in een logboek; dat maakt je PRISMA-flow direct herleidbaar en audit-proof.
In dit artikel hebben we in het kort beschreven welke stappen je dient te zetten om een systematische review (systematisch literatuuronderzoek) uit te voeren. Wij hebben een aantal begeleiders die hierin zijn gespecialiseerd. Wil jij wat hulp of een extra check? Neem dan contact met ons op:
Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.
WhatsApp een scriptiebegeleider
0614592593
Bij een systematische review beantwoord je een specifieke, afgebakende onderzoeksvraag, vaak volgens de PICO methode, door bestaande studies te bundelen en te analyseren. Een scoping review is breder van opzet en wordt gebruikt om een vakgebied te verkennen, bijvoorbeeld welke thema’s, definities en meetinstrumenten er al bestaan en waar de hiaten zitten. Kies voor een systematische review wanneer je een concrete vraag wilt beantwoorden, en voor een scoping review wanneer je eerst overzicht wilt krijgen.
Er is geen vast minimum, dit hangt af van hoeveel relevante literatuur er over jouw onderwerp bestaat en hoe streng je in- en exclusiecriteria zijn. Een systematische review kan uiteindelijk gebaseerd zijn op enkele tientallen tot honderden geïncludeerde studies, zoals te zien is in het PRISMA voorbeeld op deze pagina. Belangrijker dan het aantal is dat je zoekproces transparant en reproduceerbaar is, zodat anderen jouw selectie kunnen navolgen.
Veelgebruikte databases zijn PubMed, Cochrane en JSTOR, afhankelijk van je vakgebied. Gebruik bij voorkeur meerdere databases tegelijk, omdat één database zelden alle relevante literatuur over je onderwerp bevat. Via de bibliotheek van jouw onderwijsinstelling krijg je meestal toegang tot deze databases, vaak ook van thuis uit met een VPN verbinding.
PICO staat voor Problem, Intervention, Comparison en Outcome, en helpt je om een heldere, afgebakende onderzoeksvraag te formuleren voor je systematische review. Door je vraag op te splitsen in deze vier onderdelen, wordt het makkelijker om passende zoektermen te kiezen en in- en exclusiecriteria op te stellen. Een goed geformuleerde PICO vraag voorkomt dat je zoekproces te breed of te vaag wordt.