Statistiek in het afstudeeronderzoek: assumpties

Het testen van assumpties

Bij het uitvoeren van een statistische analyse worden een of meerdere formules gebruikt. Bij het ontwikkelen van die formules zijn bepaalde aannames gedaan over de kenmerken van de gebruikte dataset. Als die aannames niet overeenkomen met jouw dataset, dan zou dat kunnen betekenen dat de uitkomsten van de formules minder accuraat zijn dan je zou willen.  

Zo hebben parametrische analyses, zoals Pearson’s r correlaties, t-testen en multiple lineaire regressies, als aanname (assumptie) dat er sprake is van een normale verdeling. Een normale verdeling wil zeggen dat het grootste deel van de scores rondom het gemiddelde van de variabele liggen en hoe verder weg van het gemiddelde hoe minder vaak de score voorkomt (Figuur 1). Bovendien is er sprake van symmetrie, dezelfde afname van scores zie je zowel links als rechts van het gemiddelde.

Wanneer je dus een parametrische analyse wil gaan uitvoeren, is het verstandig om eerst eens te kijken of de variabelen die je in de berekening wilt stoppen wel normaal verdeeld zijn. Zo zijn er, afhankelijk van de analyse die je wil uitvoeren, nog meer assumpties die je kunt testen voor je de resultaten van je analyse gaat interpreteren.

Elke statistische analyse heeft zijn eigen assumpties

In Tabel 1 hieronder zijn de assumpties van enkele veelgebruikte statistische analyses weergegeven. De assumpties zijn hier ingedeeld in ontwerp-assumpties en data-assumpties. De ontwerp-assumpties heb je zelf grotendeels in de hand en bepaal je tijdens je onderzoeksdesign fase. Wanneer je besluit om de afhankelijke variabele op een dichotome wijze te meten (bijvoorbeeld ziek vs niet-ziek) dan vallen analyses die een continue (interval) afhankelijke variabele vereisen, zoals (multiple) lineaire regressie of ANOVA, direct als opties af. De data-assumpties test je nadat de data verzameld zijn. Je hoopt daarbij dat aan de assumpties van de gekozen statistische analyses wordt voldaan, maar er bestaat een kans dat dat niet het geval is.

Wat als assumpties geschonden zijn?

Als aan een of meer assumpties niet voldaan blijkt, zou dat kunnen betekenen dat de uitkomsten van je onderzoek minder accuraat zijn dan je zou willen. Je kunt dan nadenken over een oplossing. Soms zijn er alternatieve analyses beschikbaar of je kunt een variabele ‘transformeren’. In andere gevallen kun je beslissen om de analyse gewoon uit te voeren, omdat je verwacht dat de resultaten niet (te sterk) beïnvloed worden door deze schending. Wat je ook besluit, het is zinvol om in je scriptie aan te geven dat je een schending van de assumptie hebt gevonden en welke maatregelen je hebt getroffen om te zorgen dat jouw resultaten toch goed te interpreteren zijn.

Moet ik de assumpties testen in mijn thesis-onderzoek?

Het testen van de assumpties, met name voor de hoofdanalyses, is een belangrijk onderdeel van de analyse-fase van je thesis onderzoek. Door assumpties te testen krijg je een beter idee van de adequaatheid van de gekozen statistische analyse technieken, en de accuraatheid van je resultaten. Mijn ervaring als scriptiebegeleider is dat docenten in het algemeen het testen van de assumpties vereisen. Het laat namelijk zien dat je jouw analyses weldoordacht hebt gekozen en uitgevoerd.

Het is uiteraard extra werk, maar in statistische programma’s, zoals SPSS, kun je vaak verschillende assumpties gelijktijdig met de hoofdanalyse testen en in enkele gevallen worden zelfs alternatieve, gecorrigeerde resultaten aangeboden als belangrijke assumpties geschonden zijn. Het testen van andere assumpties kost soms meer moeite; Je moet daarvoor grafieken maken of extra analyses uitvoeren.

Het rapporteren van de assumpties

Hoe uitgebreid rapporteer ik over de assumpties?

Hoewel ik van harte aanbeveel om de assumpties van elke statistische (hoofd)analyse te testen, is het niet aan te raden om heel uitgebreid verslag te doen van de resultaten van die assumptie-testen. Soms kom ik resultatenhoofdstukken tegen waar het overgrote deel, met tabellen en grafieken, gaat over het testen van de assumpties en pas aan het einde worden, in slechts enkele zinnen, de resultaten van de hoofdanalyses gerapporteerd. Dat is niet verstandig. Jouw onderzoek draait om de resultaten van de hoofdanalyses en die moeten dan ook centraal staan in het hoofdstuk.

Maak ik een assumpties paragraaf?

Persoonlijk ben ik geen fan van het maken van één assumpties paragraaf in het resultatenhoofdstuk. Het kan, wanneer je slechts één univariate statistische analysetechniek gebruikt. Bijvoorbeeld als je alleen maar correlatie-toetsen uitvoert, dan kun je in een assumpties paragraaf melden welke variabelen wel en welke niet normaal verdeeld waren, of ze outliers hadden en of ze onderlinge lineaire relaties hadden. Ook kun je daarin aangeven welke acties je hebt ondernomen wanneer een van die assumpties geschonden bleek.

Maar het komt vaker voor dat studenten meerdere statistische analyses uitvoeren. Dan moeten ook meerdere sets van assumpties worden getest. Wanneer je twee multiple regressies uitvoert, worden de assumpties van normaliteit van de residuals, geen outliers, lineaire verbanden, homoscedasticiteit en geen multicollineariteit ook twee keer getest. Het is dan lastig voor de lezer om te onthouden welke assumpties bij welke analyse geschonden waren. Daarom geef ik er persoonlijk de voorkeur aan om de resultaten van de assumptie-tests bij de rapportage van de desbetreffende statistische analyse te lezen.

Meestal raad ik aan om in de data-analyse paragraaf van de methode-sectie aan te geven dat je de assumpties getest hebt en dat alleen als een schending is gevonden dit bij de desbetreffende analyse gerapporteerd zal worden. Zo laat je zien dat je zorgvuldig met de assumpties van alle analyses bent omgegaan, zonder de lezer te veel af te leiden van de resultaten waar jouw thesis om draait.

Judy Nijman
Scriptiebegeleider Topscriptie

Wil jij hulp bij SPSS?

Neem dan contact met ons op…

Professionele hulp bij je scriptie

Een intakegesprek is altijd geheel vrijblijvend, we geven je graag meer persoonlijke informatie en een advies op maat, zodat je vooraf een goed beeld hebt bij wat we voor jou kunnen betekenen.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Meer weten?

Wil je meer informatie over de mogelijkheden die Topscriptie kan bieden?
Professionele, betaalbare hulp bij je scriptie?
Meer

Helpen wij jou, net als 5.110 anderen ook aan een Topscriptie?

sluit
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.