Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Post Type Selectors
Ontwerpgericht onderzoek in een scriptie – methode, stappen & tips | Topscriptie

Ontwerpgericht onderzoek

Geschreven door: Mirjam de Winter

Laatst geüpdatet op: 8 april 2026

Ontwerpgericht onderzoek is een scriptievorm waarbij je niet alleen een probleem analyseert, maar ook een oplossing ontwerpt én test. Door de opkomst van Design Thinking wordt ontwerpgericht onderzoek (ook wel ontwerponderzoek genoemd) steeds vaker gekozen als aanpak voor scripties.

Bij een traditionele scriptie besteed je 90% van je tijd aan probleemonderzoek en 10% aan de oplossing. Bij ontwerpgericht onderzoek is die verdeling 50-50: je begrijpt het probleem én werkt toe naar een concrete, getoetste oplossing. Dat maakt het een krachtige methode voor studenten die impact willen maken met hun afstuderen.

Wil je hulp bij het opzetten van jouw ontwerpgericht onderzoek? Neem vrijblijvend contact op met Topscriptie en ontdek hoe onze begeleiders je op weg helpen.

Wat is ontwerponderzoek en hoe verhoudt het zich tot ontwerpgericht onderzoek?

Ontwerponderzoek en ontwerpgericht onderzoek worden vaak door elkaar gehaald. Ontwerponderzoek richt zich op design en methoden, terwijl je bij ontwerpgericht onderzoek werkt vanuit het perspectief van een ontwerper.

Wat is een goed voorbeeld van een ontwerponderzoek?

Om inspiratie op te doen is het altijd goed om eens wat voorbeelden van een ontwerponderzoek te bekijken. Op deze site vind je verschillende voorbeelden van een ontwerponderzoek. Of zie hier een scriptie ontwerpgericht interventieonderzoek.

Topscriptie heeft al ruim 6.000 studenten geholpen

Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.

Reactie binnen 24 uur

WhatsApp een scriptiebegeleider

0614592593

Welke stappen neem je binnen ontwerponderzoek?

Ontwerpgericht onderzoek volgt de stappen van Design Thinking. Er bestaan verschillende benamingen voor die stappen, maar de gemakkelijkste zijn de vier D’s van Design Thinking: Discover, Define, Develop en Deliver. Deze vier stappen worden verdeeld in twee fases. De eerste fase is meer probleem-georiënteerd (Discover en Define) en de tweede fase meer oplossings-georiënteerd (Develop en Deliver). Je scriptieproces ziet er bij ontwerpgericht onderzoek daarom als volgt uit:

1. Discover: dit is de stap waarin je breed gaat onderzoeken wat er allemaal speelt rondom het probleem waarvoor je een oplossing gaat ontwerpen. Wat speelt er bij de organisatie waarvoor je onderzoek doet, wat speelt er bij de klant, wat speelt er in de branche, etc. ? Je kan bij deze stap allerlei bestaande analysemodellen en canvassen gebruiken. Omdat ontwerpgericht onderzoek de gebruiker van de oplossing voorop stelt (de klant), mag deze in je onderzoek absoluut niet ontbreken!

2. Define: dit is de stap waarin je jouw bevindingen uit de Discover-stap samenbrengt in een probleemkluwe. Je kan het zien als een samenvattende stap waarbij je alles wat er speelt inzichtelijk maakt. We adviseren je om dit visueel te maken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een mindmap. Vervolgens definieer je, samen met je opdrachtgever, de design challenge: dát probleem waarvoor je een oplossing gaat ontwerpen. Hiermee rond je de probleem-georiënteerde fase af.

3. Develop: dit is de stap waarin je oplossingen gaat ontwerpen. Voor je scriptie is het erg belangrijk dat je goed documenteert hoe je aan die oplossing gekomen bent. We adviseren je om in deze stap een logboek bij te houden zodat je achteraf gemakkelijk terug kan vinden welke input tot de voorgestelde oplossing heeft geleid. Om tot een goede oplossing te komen kan je verschillende dingen doen, zoals:-> Je kan een literatuurstudie doen om te kijken welke suggesties anderen hebben gedaan rondom dit probleem-> Je kan een ‘best practice’-studie doen om te kijken hoe andere organisaties, binnen en buiten de branche, een vergelijkbaar probleem oplossen-> Je kan met de klanten om de tafel om samen een oplossing te ontwerpen (Co-creatie)-> Je kan een brainstormsessie houden met medewerkers van de organisatie.Samen met je opdrachtgever bepaal je vervolgens welke oplossing op papier het beste lijkt.

4. Deliver: dit is de stap waarin je de voorgestelde oplossing gaat testen op effectiviteit. Je geeft in deze stap dus een antwoord op de vraag ‘lost de gekozen oplossing het probleem daadwerkelijk op?’. Om de oplossing te kunnen testen maak je eerst een prototype. Dit prototype leg je vervolgens voor aan de personen waarvoor de oplossing bedoeld is: de klanten. Typische onderzoekstechnieken in deze stap zijn user-testing en A/B-testing, maar ook meer standaardtechnieken als interviews en enquêtes kunnen worden toegepast. Meestal zijn meerdere testrondes noodzakelijk. Leg in je scriptie goed vast wat de uitkomsten waren van een testronde, wat je vervolgens aan het prototype hebt aangepast en wat dan weer de uitkomsten zijn van de volgende testronde, etc. Je blijft sleutelen aan je oplossingen en deze testen totdat het eindresultaat bevredigend is.

ontwerpgericht onderzoek

Hoe schrijf ik een goed ontwerponderzoek?

  • Neem aan het begin van je scriptie een hoofdstuk ‘Ontwerponderzoek’ of ‘Design Thinking’ op waarin je de lezer meeneemt in het type onderzoek dat je doet en uitlegt wat jouw aanvliegroute is. Presenteer in dit hoofdstuk ook een leeswijzer.
  • Ga goed beslagen ten ijs! Lees veel over ontwerponderzoek voordat je aan het onderzoek zelf begint. Een mooi basiswerk is het ‘Handboek ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek’ van Joan van Aken en Daan Andriessen, maar je zou ook enkele boeken over Design Thinking kunnen lezen. Ontwerpgericht onderzoek is echt heel anders dan ‘traditioneel’ onderzoek, dus verdiep je goed in de materie!
  • Werk visueel: maak mindmaps, schema’s, prototypes, etc. Je kunt ook een infographic maken.

DON’Ts bij een scriptie op basis van ontwerpgericht onderzoek:

  • Houd niet te stevig vast aan het standaard scriptie-format. Een scriptie op basis van ontwerpgericht onderzoek ziet er qua opzet anders uit dan een ‘standaard’ scriptie, dus pas je inhoudsopgave aan. Voor hbo-scripties zou je eens kunnen kijken naar deze opbouw, en voor wo-scripties zou je kunnen kijken naar het publicatieschema van Gregor en Hevner.
  • Ga niet te snel door de Develop-stap heen. De standaardfout bij ontwerpgericht onderzoek is dat er al een oplossing in je hoofd zit (of in het hoofd van je opdrachtgever!) en dat die direct leidend wordt voor je scriptie. De Develop-stap is een divergerende stap waarbij je echt breed oplossingen onderzoekt. Het zal je scriptie absoluut ten goede komen wanneer je veel tijd investeert in deze stap!
  • Laat je niet te veel leiden door je opdrachtgever. Bij ontwerponderzoek los je een praktijkprobleem op, dus het is logisch dat je jouw opdrachtgever intensief betrekt bij het proces. Vooral op de twee beslismomenten in het proces: (1. Wat definiëren we als de design challenge? en 2. Welke oplossing selecteren we om te testen?) is de inbreng van de opdrachtgever cruciaal. Maar bij de verkennende stappen (zowel bij de probleemverkenning in de eerste stap als bij de oplossingsverkenning in de derde stap) is het belangrijk dat je met een open vizier te werk gaat.

Het Double Diamond model in een ontwerpgerichte scriptie

Het Double Diamond-model is een model dat het proces van probleemoplossend denken en ontwerpgericht onderzoek ondersteunt. Dit model helpt jou om gestructureerd tot innovatieve en effectieve oplossingen te komen.

Het model bestaat uit twee diamanten, die elk een fase van divergeren en convergeren doorlopen:

  1. Probleemdefinitie

    • Ontdekken (divergeren): In deze fase wordt breed onderzoek gedaan naar het probleem, waarbij verschillende perspectieven en inzichten worden verzameld.
    • Definiëren (convergeren): De verzamelde informatie wordt geanalyseerd om tot een duidelijke probleemdefinitie te komen.
  2. Oplossingsontwikkeling

    • Ontwikkelen (divergeren): Er worden verschillende ideeën en mogelijke oplossingen gegenereerd en getest.
    • Implementeren (convergeren): De beste oplossing wordt gekozen, verfijnd en geïmplementeerd.

In een scriptie met ontwerpgericht onderzoek biedt het Double Diamond-model structuur bij het analyseren van een probleem en het systematisch ontwikkelen van oplossingen. Het helpt je om niet direct naar een oplossing toe te werken, maar eerst het probleem goed te begrijpen voordat je aan de ontwerpfase begint. Naast dit model vragen sommige opleidingen juist om de CIMO methode te volgen.

De CIMO-methode: Structuur voor Ontwerpgericht Onderzoek

De CIMO-methode (Context, Intervention, Mechanism, Outcome) is een krachtige onderzoeksaanpak binnen Design Thinking. Deze methode helpt je bij het systematisch ontwerpen en testen van oplossingen voor praktijkproblemen.

🔹 Context (C): Wat is de situatie en welk probleem speelt er?
🔹 Intervention (I): Welke interventie of oplossing wordt ontworpen om het probleem aan te pakken?
🔹 Mechanism (M): Hoe werkt de oplossing? Welke onderliggende processen zorgen voor verandering?
🔹 Outcome (O): Wat is het gewenste resultaat van de interventie?

Met de CIMO-methode kun je niet alleen een praktische oplossing ontwikkelen, maar ook de effectiviteit ervan onderbouwen. Dit maakt het een ideale aanpak voor studenten die een ontwerponderzoek uitvoeren binnen hun scriptie.

Wil je ondersteuning bij jouw ontwerpgericht onderzoek? Onze ervaren begeleiders helpen je graag!

Topscriptie heeft al ruim 6.000 studenten geholpen

Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.

Reactie binnen 24 uur

WhatsApp een scriptiebegeleider

0614592593

Veelgestelde vragen over ontwerpgericht onderzoek

Wat is het verschil tussen ontwerpgericht onderzoek en een traditionele scriptie?

Bij een traditionele scriptie besteed je het grootste deel van je tijd aan het analyseren van een probleem. Bij ontwerpgericht onderzoek is de verdeling 50-50: je analyseert het probleem én ontwerpt en test een concrete oplossing. Dit maakt het een praktische aanpak die goed aansluit bij beroepsgerichte opleidingen zoals hbo-studies.

Welke onderzoeksmethoden gebruik je bij ontwerpgericht onderzoek?

Bij ontwerpgericht onderzoek combineer je meerdere methoden. Eerst breng je het probleem in kaart via interviews, literatuuronderzoek of observaties. Daarna ontwerp je een oplossing en test je deze bijvoorbeeld via een prototype, pilot of gebruikerstest. De resultaten van die test verwerk je vervolgens in je conclusie.

Is ontwerpgericht onderzoek geschikt voor mijn opleiding?

Ontwerpgericht onderzoek wordt vooral toegepast binnen hbo-opleidingen, maar ook steeds vaker binnen wo-studies. Het is met name geschikt als jouw opleiding gericht is op een beroepspraktijk, zoals pedagogiek, communicatie, gezondheidszorg, techniek of bedrijfskunde. Twijfel je of het past bij jouw studie? Bespreek het dan met je scriptiebegeleider.

Hoe ziet de structuur van een scriptie met ontwerpgericht onderzoek eruit?

Een scriptie met ontwerpgericht onderzoek bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen: een probleemanalyse, een theoretisch kader, een ontwerpfase, een testfase en een conclusie. De nadruk ligt op de combinatie van onderzoeken en ontwerpen, dus je laat zien waarom je bepaalde ontwerpkeuzes hebt gemaakt en wat de testresultaten zijn.

Kan Topscriptie mij helpen bij mijn ontwerpgericht onderzoek?

Ja, we begeleiden veel studenten met ontwerpgericht onderzoek! We helpen je bij het opzetten van een sterke probleemanalyse, het kiezen van de juiste onderzoeksmethoden en het structureren van je ontwerp- en testfase. Neem vrijblijvend contact op en ontdek wat we voor jouw ontwerpgericht onderzoek kunnen betekenen.

Lees verder

Mixed methods

Alles over

3. Onderzoeksmethoden scriptie

Gratis intakegesprek

Een intakegesprek is altijd geheel vrijblijvend, we geven je graag meer persoonlijke informatie en een advies op maat, zodat je vooraf een goed beeld hebt bij wat we voor jou kunnen betekenen.

    © Copyright 2026 Topscriptie
    4.8
    powered by Google