Geschreven door: Mirjam de Winter
Laatst geüpdatet op: 21 oktober 2026
Het model van Korthagen helpt je om stap voor stap op je eigen handelen te reflecteren. Je kijkt terug op een concrete situatie, onderzoekt waarom je op een bepaalde manier reageerde en bedenkt wat je de volgende keer anders kunt doen. Met de vijf stappen en het uitgewerkte voorbeeld hieronder kun je zelf aan de slag.
Moet je voor je opleiding een reflectieverslag schrijven en weet je niet goed waar je moet beginnen? Het is niet altijd makkelijk om kritisch naar je eigen handelen te kijken. Je weet misschien nog precies wat er is gebeurd, maar hoe leg je uit wat je daarvan hebt geleerd? Het model van Korthagen geeft je hierbij houvast. Je doorloopt vijf stappen die je helpen om verder te kijken dan alleen de gebeurtenissen.
In deze uitleg lees je wat het reflectiemodel inhoudt, welke vragen je per stap kunt beantwoorden en hoe je de theorie toepast op een situatie uit je stage. Zo kun je de antwoorden gebruiken om een eigen reflectie te schrijven.
Twijfel jij over jouw reflectieverslag of toepassing van het model van Korthagen?
Het model van Korthagen is een reflectiemethode waarmee je systematisch terugkijkt op je eigen handelen. De methode bestaat uit vijf stappen: handelen, terugblikken, bewustwording, alternatieven ontwikkelen en uitproberen. Het doel is dat je begrijpt wat er is gebeurd en hoe je jouw handelen in een vergelijkbare situatie kunt verbeteren.
Het model is ontwikkeld door Fred Korthagen en staat ook wel bekend als het ALACT-model. De vijf stappen vormen samen een cyclus. Nadat je een alternatief hebt uitgeprobeerd, ontstaat een nieuwe ervaring waarop je opnieuw kunt reflecteren.
Je kunt het model gebruiken voor verschillende situaties, zoals bijvoorbeeld:
Het gaat niet alleen om wat er goed of fout ging. Je onderzoekt vooral waarom je op een bepaalde manier handelde en wat je daarvan kunt leren. Dat maakt het model van Korthagen bruikbaar voor je reflectieverslag.
Het reflectiemodel van Korthagen bestaat uit vijf stappen. Je begint met een concrete ervaring en eindigt met het uitproberen van een andere aanpak. Hieronder vind je per stap een uitleg en vragen die je helpen om jouw reflectie uit te werken.
In de eerste stap beschrijf je de situatie waarop je wilt reflecteren. Kies een concrete gebeurtenis die je iets heeft geleerd of waarbij je achteraf vragen hebt over je eigen handelen.
Vragen die je jezelf kunt stellen in deze stap:
Voorbeeld: tijdens mijn stage moest ik een presentatie geven aan mijn begeleider en een aantal collega’s. Ik had de presentatie voorbereid, maar ik begon sneller te praten toen ik merkte dat mijn begeleider kritische vragen stelde. Daardoor sloeg ik enkele belangrijke onderdelen over.
Bij de tweede stap van het model van Korthagen kijk je terug op de situatie. Je staat stil bij wat je deed, dacht en voelde. Ook onderzoek je hoe anderen reageerden en welke invloed dat op jou had.
Vragen die je jezelf kunt stellen in deze stap:
Voorbeeld: tijdens de presentatie merkte ik dat ik zenuwachtig werd toen mijn begeleider vragen stelde. Ik was bang dat ik het antwoord niet goed zou formuleren. Daarom ging ik sneller praten en probeerde ik zo snel mogelijk verder te gaan. Achteraf merkte ik dat ik daardoor minder duidelijk uitlegde wat ik had onderzocht.
De derde stap is een belangrijk onderdeel van het reflectieproces. Je onderzoekt waarom je op een bepaalde manier handelde en welke factoren daarbij een rol speelden. Je kijkt dus verder dan de gebeurtenis zelf.
Vragen die je jezelf kunt stellen in deze stap:
Voorbeeld: ik realiseer me dat ik kritische vragen snel opvat als een teken dat ik iets verkeerd heb gedaan. Daardoor raak ik onzeker en probeer ik de situatie zo snel mogelijk achter me te laten. Mijn voorbereiding was voldoende, maar ik had nog niet geoefend met het beantwoorden van kritische vragen.
Nu je weet waarom je op een bepaalde manier reageerde, bedenk je hoe je het de volgende keer anders kunt aanpakken. Probeer meerdere mogelijkheden te bedenken en kijk welke aanpak het beste bij jouw leerdoel past.
Vragen die je jezelf kunt stellen in deze stap:
Voorbeeld: ik kan mijn presentatie vooraf oefenen met een medestudent die kritische vragen stelt. Ook kan ik een lijst maken met mogelijke vragen over mijn onderzoek. Tijdens de presentatie wil ik bewust een korte pauze nemen voordat ik antwoord geef. Ik kies ervoor om mijn presentatie te oefenen met een medestudent.
In de laatste stap van het model van Korthagen pas je jouw gekozen alternatief toe in de praktijk. Je maakt concreet wat je gaat doen en waarop je wilt letten. Daarna kijk je of je nieuwe aanpak werkt.
Vragen die je jezelf kunt stellen in deze stap:
Voorbeeld: bij mijn volgende presentatie oefen ik vooraf met een medestudent. Ik vraag diegene om kritische vragen te stellen en let erop dat ik rustig antwoord geef. Na de presentatie vraag ik feedback over mijn spreektempo en de duidelijkheid van mijn antwoorden. Als deze aanpak nog niet goed werkt, onderzoek ik wat ik verder kan verbeteren.
Een reflectie volgens het model van Korthagen bestaat niet alleen uit vijf losse antwoorden. Je verbindt de stappen met elkaar en laat zien hoe je van een ervaring naar een leerpunt en een concrete actie komt. Hieronder zie je hoe je de vijf stappen kunt gebruiken bij een stageopdracht.
Situatie: Tijdens mijn stage gaf ik een presentatie over mijn werkzaamheden. Ik merkte dat ik zenuwachtig werd toen mijn begeleider kritische vragen stelde. Daardoor praatte ik sneller en legde ik niet alles duidelijk uit.
Terugblik: Ik voelde me onzeker omdat ik bang was dat ik mijn onderzoek niet goed genoeg kon verdedigen. Ik wilde laten zien dat ik mijn opdracht beheerste, maar door mijn zenuwen lukte dat minder goed.
Bewustwording: Ik ontdekte dat ik kritische vragen te snel als kritiek op mijn prestaties zie. Daardoor verlies ik mijn rust, terwijl ik de inhoud vaak wel begrijp.
Alternatieven: Ik kan mijn presentatie vooraf oefenen, mogelijke vragen voorbereiden en tijdens de presentatie bewust even nadenken voordat ik antwoord geef.
Uitproberen: Bij de volgende presentatie oefen ik met een medestudent. Ik vraag achteraf feedback over mijn spreektempo en de manier waarop ik vragen beantwoord.
Dit voorbeeld laat zien hoe je met het model van Korthagen een ervaring omzet in een concreet leerpunt. Je beschrijft niet alleen wat er gebeurde, maar je legt dus ook uit waarom je zo handelde en hoe je jezelf wilt verbeteren.
Je kunt het model van Korthagen gebruiken als structuur voor een reflectieverslag, bijvoorbeeld over een stage, groepsopdracht of praktijksituatie. De vijf stappen helpen je om je ervaring logisch op te bouwen en te voorkomen dat je alleen beschrijft wat er is gebeurd. Enkele tips die we je graag willen meegeven hierbij zijn:
Let ook op de eisen van je opleiding. Sommige opleidingen schrijven een specifiek reflectiemodel of een bepaalde opbouw voor. Controleer daarom altijd de beoordelingscriteria voordat je jouw reflectieverslag afrondt.
Laat ons je helpen bij je studie. Vraag direct gratis en vrijblijvend advies aan.
WhatsApp een scriptiebegeleider
0614592593
CAT (Critically appraised topic)
Over de auteur
Mirjam de Winter is eigenaresse van Topscriptie en ervaren scriptiebegeleider. Zij heeft een WO master in Psychologie en Marketing en helpt studenten om met focus en zelfvertrouwen hun scriptie af te ronden.
De vijf stappen zijn handelen, terugblikken, bewustwording van essentiële aspecten, alternatieven ontwikkelen en uitproberen. Je begint met een concrete ervaring, onderzoekt vervolgens waarom je op een bepaalde manier handelde en bedenkt hoe je dat in de toekomst kunt verbeteren. Daarna probeer je de nieuwe aanpak uit. De ervaring die daaruit ontstaat, vormt weer het begin van een volgende reflectiecyclus.
Je kunt het reflectiemodel van Korthagen gebruiken wanneer je wilt leren van een ervaring of je eigen handelen wilt verbeteren. Studenten gebruiken het bijvoorbeeld bij stageverslagen, praktijkopdrachten en reflectieverslagen. Het model is ook geschikt voor professionals die willen onderzoeken waarom een bepaalde situatie anders verliep dan verwacht. Controleer wel of jouw opleiding een specifiek reflectiemodel voorschrijft.
Beide methoden helpen je om gestructureerd naar een situatie te kijken. De STARR-methode richt zich op Situatie, Taak, Actie, Resultaat en Reflectie. Het model van Korthagen bestaat uit vijf stappen die samen een cyclus vormen. Daarbij ligt de nadruk op het begrijpen van je eigen handelen, het bedenken van alternatieven en het uitproberen daarvan. Welke methode het beste past, hangt af van je opdracht en de eisen van je opleiding.
Begin met een concrete gebeurtenis en werk daarna de vijf stappen uit. Beschrijf eerst wat er gebeurde. Kijk vervolgens terug op je gedachten, gevoelens en gedrag. Onderzoek daarna waarom je zo handelde en formuleer een leerpunt. Bedenk ten slotte wat je anders kunt doen en hoe je dat gaat uitproberen. Verbind de antwoorden met elkaar, zodat je reflectie één logisch geheel vormt.
Het basismodel van Korthagen helpt je om systematisch terug te kijken op je handelen en daarvan te leren. Kernreflectie gaat dieper in op wat er achter je gedrag schuilgaat, bijvoorbeeld je overtuigingen, identiteit en kernkwaliteiten. Het ui-model van Korthagen kan helpen om die diepere lagen te onderzoeken. Welke vorm je gebruikt, hangt af van de vraag waarop je reflecteert en hoeveel verdieping je nodig hebt.
'/%3E%3C/svg%3E){kind=small}
